Marka, patent ve faydalı model arasındaki temel fark, korunan unsurun niteliğidir. Marka, ürün veya hizmetlerinizi diğer işletmelerinkinden ayıran işareti; patent ve faydalı model ise gerekli şartları sağlayan teknik buluşları korur. Doğru başvuru türünü seçmek için önce işletmenizin hangi değerini korumak istediğini belirlemek gerekir.
Marka neyi korur?
Bir ürünün adı, logosu veya hizmetinizi tanıtan ayırt edici işaret marka başvurusunun konusu olabilir. Örneğin bir üreticinin geliştirdiği cihazın satış adı marka olarak değerlendirilebilir. Ancak bu adın tescil edilmesi, cihazın çalışma mekanizmasını patent korumasına almaz. Marka başvurusunda işaretin niteliği kadar, koruma istenen mal ve hizmetlerin doğru belirlenmesi de önemlidir.
Tescilli markanın koruma süresi başvuru tarihinden itibaren on yıldır ve onar yıllık dönemlerle yenilenebilir. İşaret seçilmeden önce benzer markaların araştırılması, başvuru stratejisini oluşturmak açısından yararlıdır. Araştırma yapılması tek başına tescil sonucunu garanti etmez; başvuru, ilgili şartlar ve önceki haklar bakımından değerlendirilir.
Patent ile faydalı model arasındaki fark nedir?
Patent için buluşun yeni olması, buluş basamağı içermesi ve sanayiye uygulanabilir olması gerekir. Patent dosyasında teknik çözümün nasıl çalıştığı tarifnameyle açıklanır; talep edilen korumanın kapsamı istemlerle belirlenir. Bu nedenle yalnızca ürün fotoğrafı veya genel bir fikir anlatımı, doğru hazırlanmış bir başvuru dosyasının yerini tutmaz.
Faydalı modelde yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik şartları aranır; buluş basamağı şartı aranmaz. Bununla birlikte her teknik konu faydalı modelle korunamaz. Usuller ve bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar ile kanunda belirtilen kimyasal, biyolojik, eczacılık ve biyoteknoloji konuları kapsam dışında kalır. Bu nedenle seçim, yalnız maliyet veya hız beklentisine göre yapılmamalıdır.
Marka, patent ve faydalı model karşılaştırma tablosu
Dar ekranlarda tablonun tamamını görmek için tablo alanını yatay kaydırabilirsiniz.
Özellik | Marka | Patent | Faydalı model |
|---|---|---|---|
Korunan unsur | Mal veya hizmetleri ayırt eden işaret | Şartları sağlayan teknik buluş | Kapsama uygun teknik buluş |
Temel değerlendirme | Ayırt edicilik ve tescile engel nedenler | Yenilik, buluş basamağı, sanayiye uygulanabilirlik | Yenilik ve sanayiye uygulanabilirlik |
Başvuru tarihinden itibaren süre | 10 yıl | 20 yıl | 10 yıl |
Süre sonunda | Onar yıllık dönemlerle yenilenebilir | Koruma süresi uzatılamaz | Koruma süresi uzatılamaz |
Buluş basamağı | Markaya özgü bir ölçüt değildir | Aranır | Aranmaz |
Başvuru odağı | İşaret ile mal ve hizmet listesi | Tarifname, istemler ve ilgili teknik belgeler | Tarifname, istemler ve kapsam uygunluğu |
Süreler, hakkın ilgili yükümlülükler yerine getirilerek devam ettirilmesi esasına dayanır. Patent ve faydalı modelde yıllık ücret takibi; markada ise yenileme ve kullanım yükümlülükleri ayrıca önem taşır.
Aynı ürün için marka ve buluş koruması birlikte düşünülebilir mi?
Bir işletmenin yeni bir bağlantı mekanizması geliştirdiğini ve bu mekanizmayı özgün bir ürün adıyla pazarladığını düşünelim. Ürün adı için marka, teknik mekanizma için ise şartlarına göre patent veya faydalı model değerlendirmesi yapılabilir. Bu örnek, belirli bir ürünün tescile uygun olduğu anlamına gelmez; koruma türlerinin farklı ihtiyaçlara cevap verdiğini gösterir.
Hazırlık aşamasında ürünün teknik farklarını, mevcut çözümlerden ayrılan özelliklerini ve kullanılacak marka işaretini ayrı ayrı belgelemek faydalıdır. Teknik bilgileri fuarda, satış sayfasında veya sosyal medyada açıklamadan önce başvuru planı oluşturulmalıdır. Kamuya açıklamanın yenilik üzerindeki etkisi ve varsa istisnalar somut olay üzerinden değerlendirilir. Dosyaya özgü sonuç alınmadan kesin koruma veya kesin süre beklentisi kurulmaz.
Sık sorulan sorular
İşletmemin adı için patent mi almalıyım?
İşletme veya ürün adının ayırt edici işaret olarak korunması marka konusu olabilir. Patent, adın kendisine değil teknik buluşa yöneliktir. Ticaret unvanı, alan adı ve marka işlemleri de birbirinin yerine geçen tek bir kayıt değildir.
Faydalı model, araştırma yapılmadan verilen bir belge midir?
Hayır. Faydalı modelde buluş basamağı şartının aranmaması, yenilik şartının veya araştırma sürecinin bulunmadığı anlamına gelmez. Başvuru konusu ve önceki teknik bilgiler birlikte değerlendirilir.
Patent ve faydalı modelin süresi yenilenebilir mi?
Patent için yirmi, faydalı model için on yıllık koruma süresi uzatılamaz. Bu sürelerin başlangıcı başvuru tarihidir. Marka ise onar yıllık dönemlerle yenilenebilir; üç sistemin süre yönetimi aynı değildir.
Marka tescili ürünümün teknik özelliklerini de korur mu?
Hayır. Marka tescili, işaret ve ilgili mal veya hizmetler bakımından değerlendirilir. Teknik çözüm için ayrıca patent veya faydalı model uygunluğu incelenmelidir. Tek bir başvurunun ürünün bütün özelliklerini koruduğu varsayılmamalıdır.
Başvuru hazırlığına hangi bilgilerle başlamalıyım?
Marka için kullanılacak işaret ve mal veya hizmet listesi; teknik buluş için çalışma prensibi, çizimler, mevcut çözümlerden farklar ve varsa açıklama tarihleri hazırlanabilir. Bu bilgiler, uygun başvuru yolunun ve araştırma kapsamının belirlenmesine yardımcı olur.
Korunacak değeri birlikte belirleyelim
Marka kimliğiniz ile teknik geliştirmelerinizi ayrı başlıklar altında ele almak, daha tutarlı bir başvuru planı oluşturmanıza yardımcı olur. Marka ve patent danışmanlığı hizmetlerimizi inceleyebilir veya Pamar ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar: TÜRKPATENT Marka ve Patent/Faydalı Model bilgilendirme sayfaları; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, özellikle 4, 23, 82, 89, 101, 142 ve 143. maddeler. Kaynak kontrol tarihi: 10 Kasım 2026. Metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır.
